Osmon ichra

Birinchi cheksizlikni men yulduzlar ostida emas, kitob javonida topganman. Bu Uglegorskda, to‘rtinchi yoki beshinchi sinfda edi. Men maktabdan qaytib, uyda qolardim. Bolalarga astma yuqumlidek tuyulardi va ko‘pincha men bilan bir partada o‘tirishni istashmasdi. Buning o‘rniga uyda yuzta kitob bor edi: ularni onam sotib olardi, ilmiy fantastikaga muhabbatni esa menga otam singdirgan.

Har bir kitob alohida bir olam edi. Kapitan Nemo, «Zabt etuvchi Robur», «Dunyo hukmdori». Belyayev: «Amfibiya odam»ni yaxshi ko‘rardim, «Ariel»ni esa undan ham ko‘proq. Bredberi, Strugatskiylar, «Dyuna». «Master va Margarita» - bola uchun juda murakkab kitob, lekin u meni o‘ziga rom etdi. Xona avvalgidek qolardi, uning devorlari esa dunyoning chegarasi bo‘lishdan to‘xtardi.

Kitobni yopardim, hikoya esa ichimda davom etardi. Qahramonlarga qaytish, voqealarning boshqa burilishlarini o‘ylab topish, hech qachon ko‘rmagan narsani tasavvur qilish mumkin edi. Maktab bundan yo‘qolib qolmasdi, lekin bir narsa ayon bo‘lardi: insonning ichki dunyosi atrofdagilarga ko‘rinadigan hayotdan kattaroq bo‘lib chiqishi mumkin.

«Ko‘zlarimni yumdim men. Yulduzlar ochildi sekin». «Ko‘tarilmadim osmonga. Ichimdagi osmonga kirdim». Men tasavvur voqelikning o‘rnini bosadi demoqchi emasman. U voqelikka boshqacha qaytish imkonini beradi. Musiqa ham xuddi shunday boshlanadi: hali hech kim eshitmagan narsadan.

Qur’onda aytilgan: «Biz ularga O‘z oyatlarimizni ufqlarda va o‘zlarida ko‘rsatajakmiz». Ufq va nafs yonma-yon, belgini ko‘rish mumkin bo‘lgan ikki joy sifatida tilga olingan. Men uchun bu so‘fiylar asrlar davomida takrorlab kelgan bir hikmat bilan hamohang: Allohni osmon ham, yer ham sig‘dira olmadi, lekin mo‘minning qalbi sig‘dirdi. Uning payg‘ambar hadisi sifatida sahihligi aniqlanmagan, lekin she’riy timsol sifatida u menga tushunarli. Inson osmonga yoki Allohga teng bo‘lgani uchun emas. Balki cheksizlik bitta oddiy qalbga, inson bo‘lib qoladigan bitta insonga sig‘ishi mumkinligi uchun.

«O‘zim osmon bo‘ldim men». Bu qo‘shiqni katta yoshdagi men yozmaganman. Uni osmonga muhtoj bo‘lmagan, chunki o‘zi osmonga aylana olgan Uglegorsklik bola yozgan. Va bugun ham ko‘zlarimni yumganimda, ichimda qayerdadir yana yulduzlar ochiladi.