Yo‘l

Men uzoq vaqt yig‘ilaman. O‘ylayman, chamalayman, qiyinchiliklarni taxmin qilaman, va men bir joyda o‘tirganimda ichimdan o‘nlab mumkin bo‘lgan yo‘llar o‘tib ketadi. Keyin esa meni qayoqqa olib ketayotganini anglashga ulgurmay, oldinga otilaman. Bu ikki chekka holat ham ancha vaqtdan beri menda yashaydi, va «Yur, yur, yur. To‘xtama yur» so‘zlarini men eng avvalo o‘zimga atab yozganman.

Men uchun yo‘l tom ma’noda ham mavjud. Tog‘ serpantini bo‘ylab rul ortida ikki-uch yuz kilometr, oyna ortida o‘rmon, o‘zgarib turgan yorug‘lik. Bunday yo‘lda fikr boshqacha harakatlanadi: uyda yechib bo‘lmaydigandek tuyulgan narsa qattiqligini yo‘qotadi, ba’zan esa yo‘lning butun bir qismida umuman o‘ylamay qo‘yasan va keyin uni qanday bosib o‘tganingni eslay olmaysan. O‘sha joyga yetib kelasan, lekin endi biroz boshqacha bo‘lib. Mening boshqa albomim - «730 kilometr» ham shunday safarlardan tug‘ilgan, lekin bu boshqa hikoya.

Yillar davomida butun mamlakat bo‘ylab yugurgan, unga odamlar qo‘shilib borgan bir film qahramonini eslayman. Keyin u to‘xtadi va uyiga qaytdi. Men unda o‘zimni tanidim. Men ham yo‘lning yarmida borishni rejalagan joyimga endi borishim shart emasligini anglagan paytlarim bo‘lgan. To‘xtash har doim ham mag‘lubiyat emas. Ba’zan bu halollikdir. «Manzil yo‘q, faqat harakat». Yo‘l muhimmi yoki maqsad - buni o‘zim uchun hali hal qilganim yo‘q. Ba’zan maqsad. Ba’zan esa yo‘lda qanday o‘zgarganing, kimni uchratganing va nimani bilib olganing, nima uchun yo‘lga chiqqaningdan qimmatliroq bo‘lib chiqadi. Erishilgan maqsad kamdan-kam oxir bo‘ladi. Ko‘pincha bu nafas rostlab, yo‘lda davom etish mumkin bo‘lgan bekat. Menga umrimdan kattaroq maqsad kerak: uni ko‘rishga kuching va vaqting yetadimi-yo‘qmi, bilmaydigan maqsad. Uning yonida hali yetib bormasdan turib o‘rganish va o‘zgarishga to‘g‘ri keladi.

Attorda qushlar yetti vodiy orqali shoh Simurg‘ga yo‘l oladi va unga faqat o‘ttiztasi yetib boradi. Oxirida ular Simurg‘ning nurida o‘zlarini taniydilar: Attor bu nomning forscha «si murg‘» - «o‘ttiz qush» iborasiga ohangdoshligi bilan so‘z o‘yini qiladi. Men uchun bu, shuningdek, yo‘lovchining o‘zini o‘zgartiradigan yo‘l haqidagi hikoya. Qur’onda qarab turib ko‘rmaganlarga savol beriladi: yer yuzida sayr qilmadilarmi, toki qalblari anglashni o‘rgansa? Xojagon so‘fiylari esa nazar bar qadamni - yurishga xalal beradigan hamma narsaga chalg‘imay, o‘z qadamingga qarashni o‘rgatgan.

«Men yo‘qman, faqat safarman». Qanday bo‘lib yetib borishimni bilmayman. Bilganim shuki, yurar ekanman, men borman. Yana to‘xtashimga yoki burilishimga, nimanidir uddalay olmasligimni tan olib, yordam so‘rashimga to‘g‘ri keladi. Lekin hozir men qo‘limdan kelgan narsadan boshlayman. Bitta qadam.