Haqiqat

Ko‘zgu menga tanish yuzni qaytaradi: yosh, charchoq, o‘tgan yillarning izlari. Lekin u men aytmagan narsalar, kimni xafa qilganim, nimani yo‘qotganim va hanuz nimadan afsuslanayotganim haqida hech narsa bilmaydi. «Oynaga boqdim, men yo‘q edim. Faqat sening aksing bor edi». Men uchun bu satrlar oddiy savoldan boshlanadi: men o‘zim deb atashga o‘rganib qolgan odamni qanchalik yaxshi bilaman?

Men o‘z qilmishlarimni tushuntira olaman: nega jahlim chiqdi, nega turib oldim, nega jim qoldim. Tushuntirishlar ko‘pincha rost, lekin to‘liq emas. Adolatni himoya qilish ortida yarador g‘urur, g‘amxo‘rlik ortida esa boshqa odam uchun qaror qabul qilish istagi turishi mumkin. Eng noxush ko‘zgu hammomda emas, balki yaqin odam bilan suhbatda paydo bo‘ladi - u birdan hayotingning sen payqamaslikni afzal ko‘rgan tomonini ko‘rsatib qo‘yadi.

Men ko‘p marta shaharlar va ishlarni almashtirdim, qaytadan boshladim. Lekin men bilan birga eski arazlar va voqealarning o‘z talqinimni yagona to‘g‘ri deb hisoblash odati ham ko‘chib yurdi. Yangi manzil o‘z-o‘zidan qarashni o‘zgartirmaydi.

Qur’onda mo‘minlarga adolatda mustahkam turish va hatto o‘zlariga, ota-onalari va yaqinlariga qarshi bo‘lsa ham guvohlik berish buyurilgan. Eng qiyini - o‘z haqligingga qarshi guvohlik berish. Ihson haqidagi hadisda esa aytilgan: Allohga Uni ko‘rib turgandek ibodat qil, agar sen Uni ko‘rmasang, U seni ko‘rib turadi. Biz o‘zimizni to‘liq ko‘rmaymiz. Lekin bizga oldida oqlanishga hojat bo‘lmagan nigoh qarab turganini tan olish mumkin.

So‘fiylar o‘zini o‘ziga yetarli deb biluvchi «men»ning so‘nishini fano so‘zi bilan atagan. Men u haqida bu yo‘lni bosib o‘tgan odam sifatida gapirishga jur’at etmayman va yo‘q bo‘lib ketishni ham istamayman: men bilan xotira, yaqinlarim, mas’uliyat qoladi. Menga kamtarroq bir fikr yaqin: o‘zimni har bir voqeaning markaziga qo‘yishni to‘xtatish va yonimda alohida, o‘zgaga tegishli hayotni ko‘rish. Haqlik qoniqish beradi. Tushunish esa ba’zan undan voz kechishni talab qiladi, shunda yengilroq emas, balki halolroq bo‘ladi.

«Bu oxir, bu boshlanish». Men o‘zimni oxirigacha anglab, boshqa xato qilmasligimga ishonmayman. Lekin boshqa narsa mumkin: ranjituvchi gapni takrorlamaslik, hukm o‘rniga savol berish, qabul qilinishiga kafolat bo‘lmasa ham kechirim so‘rash. Ko‘zgu tayyor javob bermaydi. U faqat tanish yuz hali men haqimdagi butun haqiqat ma’lum degani emasligini eslatadi.